1988թ. դեկտեմբերի 7-ի երկրաշարժը

1988թ. դեկտեմբերի 7-ին Հայաստանում տեղի ունեցավ ողբերգություն, որն ընդհանուր դարձավ Խորհրդային Միության բոլոր ժողովուրդների համար։ Այդ օրը հանրապետության հյուսիսում տեղի ունեցած ավերիչ երկրաշարժը, պաշտոնական տվյալներով, խլեց 25 հազար մարդու կյանք։ Տուժեցին Լենինականը (այժմ՝ Գյումրի), Կիրովականը (այժմ՝ Վանաձոր) և ավելի քան 300 բնակավայրեր, իսկ աղետի էպիկենտրոնում գտնվող Սպիտակ քաղաքը հիմնահատակ ավերվեց։ Աղետն ազդել է Հայաստանի տարածքի շուրջ 40 տոկոսի վրա, և աղետի գոտում է հայտնվել մոտ 1 մլն մարդ։ Այս մասին նշված է ՀՀ–ում ՌԴ դեսպանատան հայտարարության մեջ։

Տեղեկանալով արտակարգ իրավիճակի մասին՝ ԽՄԿԿ Կենտկոմի գլխավոր քարտուղար Միխայիլ Գորբաչովն անմիջապես ընդհատեց պետական այցը ԱՄՆ և մեկնել Հայաստանի ավերված շրջաններ։ Խորհրդային ղեկավարության կողմից ստեղծվեց կառավարական հանձնաժողով՝ աղետի հետևանքների վերացման ուղղությամբ աշխատանքները համակարգելու համար։ Հանձնաժողովի ղեկավարն էր ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդի նախագահ Նիկոլայ Ռիժկովը։

Առաջին օրերին տուժածներին օգնության են հասել ԽՍՀՄ զինված ուժերի և ՊԱԿ-ի սահմանապահ զորքերի ստորաբաժանումները։ Մոսկվայից Հայաստան ժամանեց բարձրակարգ բժիշկներից և ռազմադաշտային վիրաբույժների կազմված բժշկական խումբ։ Ընդհանուր առմամբ, փրկարարական աշխատանքներին, կամավորներից բացի, մասնակցել են ավելի քան 20 հազար զինվորներ և սպաներ։ Փրկարարական ջանքերը կազմակերպվեցին լայնածավալ մասշտաբներով՝ հանրապետությունում տեղակայելով 50 հազար վրան և 200 դաշտային խոհանոց։ Փլատակների մաքրման ժամանակ օգտագործվել է ավելի քան 3 հազար միավոր ռազմական տեխնիկա։ Ավերված շրջանների վերականգնմանը մասնակցել են բոլոր խորհրդային հանրապետությունները՝ ցուցաբերելով միասնական և անհաշվատ աջակցություն։

2008թ. Նիկոլայ Ռիժկովին շնորհվել է «Հայաստանի ազգային հերոսի» կոչում՝ իր անձնական մասնակցության և ղեկավարման համար։ Երկրաշարժի հետևանքների վերացմանը մասնակցած խորհրդային զինվորների հիշատակը հավերժացավ 2015թ. Սպիտակում տեղադրված հուշարձանով։

«Եղբայրական հայ ժողովրդի հետ սգում ենք այս սարսափելի ողբերգության զոհերի հիշատակը»,– նշված է հաղորդագրությունում։