Հայաստանում տեղի ունեցած «Երկու տարի առանց Արցախի» թեմայով քննարկման ընթացքում բարձրացվեցին մի շարք կարևոր հարցեր, որոնք վերաբերում են արցախահայության իրավիճակին, Հայաստանի կառավարության քաղաքականությանը և միջազգային իրավական հարցերին։ Քննարկմանը մասնակցեցին «Սոցիալական արդարություն» կուսակցության նախագահ Արման Ղուկասյանը, «Հայրենիք» կուսակցության քաղխորհրդի անդամ Բաբկեն Հարությունյանը, «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության նախագահ Սուրեն Սուրենյանցը և «Ռեֆորմիստների կուսակցության» նախագահ Վահան Բաբայանը, որը նաև հանդես էր գալիս որպես մոդերատոր։
Քննարկման հիմնական ուղղությունը դարձավ իմ ներկայացրած դիտարկումները, որոնք խորը մտահոգություն են արտահայտում արցախահայության նկատմամբ իրականացվող քաղաքականությունների և միջազգային իրավական հարցերի վերաբերյալ։
Իմ դիտարկումները
Իմ ներկայացրած հիմնական դիտարկումները կենտրոնացած էին մի քանի կարևոր կետերի շուրջ։
1. Նպաստների վերացում և անձնագրի կարգավիճակը։ Կառավարության կողմից 2025 թվականին կայացված որոշումը, որով վերացվեցին արցախահայերին տրվող 40 000+10 000 դրամի նպաստները, ցույց է տալիս միտում, որը խորապես անհանգստացնում է։ Այս քայլը, ըստ իմ կարծիքի, ցանկացած հարցումներին հակադրված է այն հանգամանքին, որ արցախահայերին, որոնք ունեն Հայաստանի Հանրապետության անձնագիր, փաստացի հրաժարվում են ճանաչել որպես երկրի քաղաքացիներ։
2. Արցախ վերադառնալու հնարավորության սահմանափակումը։ Կառավարությունը, թեև պաշտոնապես չի արգելում, բայց ոչ պաշտոնական և համակարգված մեթոդներով սահմանափակում է արցախահայերին իրենց հայրենիք՝ Արցախ վերադառնալու հնարավորությունը։ Օրինակ, Գորիսում հաստատված արցախցիներին կարող են մի օր հետ գնել՝ ցույց տալով, որ նրանց ֆիզիկական առկայությունը Հայաստանում սահմանափակվում է։
3. Արցախի ներկայացուցչության շենքի ճակատագիրը։ Պլանավորվող գործողությունը, որի համաձայն արցախահայերից կվերցվի այն շենքը, որը նախկինում ծառայել է որպես Արցախի ներկայացուցչության վարչակազմի նստավայր, ավելի խորը իմաստ ունի։ Այդ շենքը, որը նախկինում եղել է դրամատիկական թատրոն, ըստ իմ տեսակետի, կդառնա Ադրբեջանի մշակութային կենտրոն՝ դրամատիկական թատրոնով։ Սա ոչ միայն շենքի փոփոխություն է, այլև խորհրդանշական գործողություն։
4. Եվրոպայի խորհրդի կոնֆլիկտը։ Ես նաև անդրադարձա Եվրոպայի խորհրդի անդամակցության պայմաններին։ 25 տարի առաջ պայման էր, որ Արցախի հարցը լուծվի խաղաղ եղանակով։ Այսօր, Եվրոպայի խորհրդի տարածքում, որտեղ պետք է գերիշխի օրենքը, տեղի է ունենում 150 000 մարդու ցեղասպանություն, բռնի տեղահանություն և ունեզրկում՝ երկու ռազմական հանցագործների՝ Նիկոլ Փաշինյանի և Իլհամ Ալիևի կողմից։ Սա խորը հակասություն է Եվրոպայի խորհրդի հիմնական սկզբունքների և իրականության միջև։
